Esnaf Olarak Bahis Bağımlılığı: İşyerimi Kapattım

Benim adım İsmail, 42 yaşındayım. Bursa'da yaşıyorum. Yaklaşık 15 yıl boyunca mahalle arasında küçük bir market işlettim. Marketi 2009 yılında açmıştım. İlk açtığım zamanları hala dün gibi hatırlıyorum. Sabahın köründe kalkıp toptancıya gider, eksikleri tamamlar, saat 06.00 olmadan kepengi açardım. Akşam da çoğu zaman saat 23.00'ten önce dükkandan çıkamazdım. Yorucuydu ama kendi işimin patronu olmak güzeldi. Mahallede beni tanımayan pek yoktu. Çocuklar okul çıkışı benden dondurma alırdı, yaşlı amcalar sabah ekmeklerini benim marketten alırdı. Bayramlarda, yılbaşlarında, tatillerde bile çoğu zaman dükkanın başındaydım. Hayatımı o markete vermiştim desem abartmış olmam. 2021 yılına kadar işlerim gayet iyiydi. Zengin değildim ama düzenim vardı. Evin masrafı çıkıyor, çocukların ihtiyaçları karşılanıyor, borcum harcım da çok fazla olmuyordu. Bahisle tanışmam ise 2021'in sonlarına doğru oldu. Tam tarihini hatırlamıyorum ama kasım ya da aralık ayıydı. Bir müşteri kuponunu gösterip kazandığı parayı anlatıyordu. Sonra sosyal medyada da sürekli bahis reklamları görmeye başladım. Merak ettim ve bir hesap açtım. İlk başta 50-100 liralık kuponlar yaptım. Bazen kazandım bazen kaybettim. Açık konuşayım, ilk kazandığım para hoşuma gitmişti. Sonuçta birkaç dakika içinde para kazanmış gibi hissediyordum. Esnaf olmayan biri bunu tam anlayamayabilir. Maaşla çalışan bir insanın hesabına ayda bir kez para yatar. Ama esnafın önünde her gün nakit para vardır. Kasa sürekli gözünün önündedir. Benim hatam da tam burada başladı. Bir gün kasadan 500 lira aldım. Kendime akşam yerine koyarım dedim. O gün kupon tuttu ve gerçekten yerine koydum. Sonra birkaç gün sonra yine aldım. Yine kazandım. O zaman bunun tehlikeli olduğunu hiç düşünmedim. 2022 yılının ilk aylarında artık düzenli oynamaya başlamıştım. Başlarda rakamlar küçüktü ama zaman geçtikçe büyümeye başladı. Kayıp yaşadığım zaman durmak yerine daha büyük kuponlar yapıyordum. Çünkü hep aynı şeyi düşünüyordum; bu kupon tutarsa bütün açık kapanacak. Ama hiçbir zaman düşündüğüm gibi olmadı. Şubat geçti, mart geçti derken kasadan aldığım paralar birkaç bin lirayı buldu. O dönem eşim bir şeylerin ters gittiğini anlamaya başlamıştı ama ben sürekli bahane üretiyordum. Yaz aylarına geldiğimizde işler iyice karıştı. Artık kasadaki para ile kendi param arasındaki çizgi tamamen kaybolmuştu. Bir gün 1000 lira alıyordum, ertesi gün 2000 lira. Kaybettikçe daha fazla oynamaya başladım. Oynadıkça da daha fazla kaybettim. 2022'nin sonunda kasadan çektiğim toplam para 40 bin liraya yaklaşmıştı. Buna rağmen hala kendimi toparlayabileceğime inanıyordum. Asıl çöküş 2023 yılında başladı. O yılın başında işler zaten biraz yavaşlamıştı. Marketlerde rekabet artmıştı, maliyetler yükselmişti. Benim ise aklım işte değil bahisteydi. Sabah dükkanı açıyordum ama sürekli telefona bakıyordum. Maç sonuçlarını takip ediyor, oran hesaplıyordum. Müşteri içeri giriyor ama benim aklım başka yerde oluyordu. Bir süre sonra raflarda eksikler oluşmaya başladı. Eskiden her hafta düzenli mal aldığım toptancılara ödeme yapmakta zorlanıyordum. Çek yazıyordum ama karşılığını hazırlayamıyordum. Toptancılar aramaya başladı. Bazıları peşin ödeme istemeye başladı. Raflar boşaldıkça müşteriler başka marketlere gitmeye başladı. Müşteri gidince ciro düştü. Ciro düştükçe ben paniğe kapıldım. Panikledikçe daha büyük kuponlar yaptım. Şimdi dönüp bakınca bunun tam anlamıyla bir batış hikayesi olduğunu görüyorum. 2023'ün sonlarına doğru borçlar iyice büyümüştü. Kasadan çektiğim ve yerine koyamadığım para yaklaşık 95 bin lirayı bulmuştu. Bir yandan kredi kartları, bir yandan çekler derken iş içinden çıkılmaz hale geldi. Gece yatağa yattığımda uyuyamıyordum. Sürekli hesap yapıyordum. Sabah dükkana giderken içim daralıyordu. Çünkü artık işlerin düzelmeyeceğini ben de anlamaya başlamıştım. Aralık 2023'te hayatımın en zor kararlarından birini verdim. Marketi devretmek zorunda kaldım. O gün kepengi son kez indirirken dükkanın içinde tek başımaydım. Raflara baktım, kasaya baktım, yıllardır oturduğum sandalyeye baktım. İnsan bir iş yerini kapatırken sadece bir dükkanı kapatmıyor aslında. Yıllarını, emeğini, anılarını da geride bırakıyor. Bugün başka bir markette çalışıyorum. İlk zamanlar çok zor geldi. Yıllarca kendi işimin patronuyken başkasının yanında çalışmak insanın gururuna dokunuyor. Bazen eski müşteriler geliyor. İsmail abi seni burada görmek garip oldu diyorlar. Ne diyeceğimi bilemiyorum. Ama kaçmıyorum, saklanmıyorum da. Çalışıyorum, borçlarımı ödüyorum ve hayatımı yeniden kurmaya çalışıyorum. Bahsi bırakalı yaklaşık bir buçuk yıl oldu. Hala ödemem gereken borçlar var ama eskisi gibi çaresiz hissetmiyorum. En azından artık geceleri rahat uyuyabiliyorum. Eşimle ilişkimiz düzeldi, çocuklarımla daha fazla vakit geçiriyorum. Her şey eski haline döndü diyemem ama yeniden ayağa kalkmaya başladım diyebilirim. Bu yazıyı özellikle benim gibi küçük esnaf olan insanlara yazmak istedim. Çünkü çoğu kişi bahis bağımlılığının sadece maaşlı çalışanları etkilediğini düşünüyor. Oysa esnaf için çok daha tehlikeli. Kasa her gün önünüzde duruyor ve insan bir süre sonra kendini kandırmaya başlıyor. Benim bütün hikayem bir cümleyle başladı. Akşam yerine koyarım. İlk başta gerçekten yerine koyuyordum. Sonra koyamamaya başladım. Sonra da iş işten geçti. Eğer bir iş yeriniz varsa, kasadaki parayla kendi paranızı mutlaka ayırın. Gerekirse eşiniz kontrol etsin, gerekirse muhasebeciniz takip etsin. Çünkü ben 15 yıl emek verdiğim marketi birkaç yıl içinde kendi ellerimle kaybettim. Bugün hala o eski dükkanın önünden geçerken durup bakıyorum. Camında devren kiralık yazısını görünce içim burkuluyor. Ama yine de umudumu kaybetmedim. Bir gün yeniden kendi iş yerimi açacağıma inanıyorum. Bu sefer çok daha zor olacak belki ama en azından aynı hatayı ikinci kez yapmayacağımı biliyorum.